भारताचे प्रेरणादायी - टी एन शेषन

*#भारताचे #प्रेरणादायी*

*#Inspirational #Of #India*

 🌈 *#पुष्प 19 #वे* 

 *#मा. #तिरुनेल्लरी #नारायण #अय्यर #शेषन*

*#टी_एन_शेषन*

*#IAS, #भारत_सरकार*

 ✒️  #संकलन व #लेखन  ✒️

*#शिवश्री_लक्ष्मण_काटेकर*

     📞  *7588020886* *https://Shivnitee.blogspot.com*

  

          स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणार्‍या होतकरु विद्यार्थी मित्र/मैत्रिणींसाठी आम्ही आज अशीच प्रेरणादायी माहिती घेवून आलो आहोत.

____________★★ 17 ★★____________

*तिरुनेल्लरी नारायण अय्यर शेषन* 

*( टी.एन. शेषन )*

     1990 ते 1996 या काळात त्यांनी भारताचे मुख्य निवडणूक आयुक्त होते. त्यांनी भारताच्या पूर्वीच्या निवडणूक प्रक्रियेतील अनेक गैरमार्ग व दोष दूर केले. उदाहरणार्थ, त्यांनी गैरप्रकार होत असलेल्या बिहार राज्याच्या निवडणुका चारवेळा रद्द केल्या.

भारतीय कार्यालयात 10 वे मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून दि 12 डिसेंबर 1990 - 11 डिसेंबर 1996 त्यांनी कार्य केले.

त्यावेळी भारत सरकारचे पंतप्रधान मंत्री चंद्रशेखर, पी.व्ही. नरसिंहराव, अटलबिहारी वाजपेयी, एच. डी. देवगौडा ह्यांच्या काळात त्यांनी कार्य केले. त्यांच्या अगोदर एस. रामादेवी ह्या मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून होते तर नन्तर एम.  एस. गिल  ह्यांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून कामकाज पाहिले.

     18 व्या भारतीय कार्यालयात कॅबिनेट सचिव सेशन ह्यांनी कार्य दि 27 मार्च 1989 - 23 डिसेंबर 1989 पर्यंत प्रधान मंत्री राजीव गांधी ह्यांच्या सेवा केली तर त्यांच्या अगोदर बाय बी. जी. देशमुख हे होते.

 टी एन सेशन ह्यांचे पूर्ण नाव तिरुनेलाय नारायणा अय्यर शेषन असे होते. त्यांचा जन्म दि 15 डिसेंबर 1932 रोजी पालघाट, मद्रास भारत येथे झाला होता (सध्याचे केरळ, भारत)  तर निधन दि 10 नोव्हेंबर 2019. (वय 86)

 चेन्नई, तामिळनाडू, इंडियास्पाउस  येथे झाले होते.

त्यांच्या पत्नी जयलक्ष्मी शेषन होत्या. त्यांचा जन्म 1959; आणि मृत्यू 2018 साली झाला होता.

  त्यांचे बालपण शिक्षण अल्मा मॅटर मॅड्रस ख्रिश्चन कॉलेज येथे 1950 ते 1952 मध्ये झाले तसेच हार्वर्ड युनिव्हर्सिटी ऑक्युपेशन येथेही झाले होते तसेच त्यांनी भारतीय प्रशासकीय सेवेची परीक्षा 1954 ला दिली व ते तामिळनाडू केडर मधून 1955 ला सेवेत जॉईन झाले होते. उत्कृष्ट इंडियन प्रशासकीय सेवा केल्याबद्दल त्यांना रामन मॅग्सेसे पुरस्कार 1996 साली गौरव करण्यात आला.

      दिल्लीतील अ‍ॅकॅडमी ऑफ एडमिनिस्ट्रेशनचा प्रशिक्षणार्थी म्हणून शेषन यांना कोयंबतूर येथे एका वर्षासाठी सहाय्यक कलेक्टर म्हणून एक प्रशिक्षक प्रशासक म्हणून नियुक्त केले गेले.  त्यांची प्रथम दिंडीगुलमध्ये उपजिल्हाधिकारी म्हणून नेमणूक झाली. त्यानंतर  ते मद्रास (सध्या चेन्नई) मधील ग्रामीण विकास सचिवालयात गेले आणि त्यांनी 1958 ग्रामीण मध्ये या काळात पंचायतंसाठी स्थानिक प्रशासकीय कार्यक्रम व्यवस्थापित करण्यासाठी कार्यक्रमांचे संचालक व उपसचिव म्हणून नियुक्त केले होते. 

      1962 मध्ये, त्यांना मद्रास राज्याचे परिवहन (नंतर तमिळनाडू) चे संचालक म्हणून नियुक्त केले गेले. 1964 मध्ये ते मदुराई जिल्ह्याचे जिल्हाधिकारी म्हणून नियुक्त झाले.  अडीच वर्षानंतर, तो एडवर्ड एस. मेसन फेलोशिपवर हार्वर्ड विद्यापीठात शिकण्यासाठी गेले आणि 1968 मध्ये त्यांनी सार्वजनिक प्रशासनात मास्टर पदवी प्राप्त केली.

 सेशन साहेब परतीनंतर 1969 मध्ये त्यांची अणु ऊर्जा आयोगाच्या सचिवपदी नियुक्ती झाली. 1972 ते 1976 पर्यंत त्यांनी अंतराळ विभागात संयुक्त सचिव म्हणून काम पाहिले. 1976 मध्ये ते तामिळनाडूला परतले आणि थोड्या काळासाठी राज्याचे उद्योग व कृषी सचिव म्हणून त्यांची नेमणूक झाली.  तामिळनाडूच्या मुख्यमंत्र्यांशी मतभेद झाल्यावर त्यांनी राजीनामा दिला आणि ते दिल्लीला गेले, जेथे तेल आणि नैसर्गिक वायू आयोगाचे सदस्य म्हणून त्यांची नेमणूक झाली आणि त्यांचा काळ प्रभारी अधिकारी पदाचा होता.  दोन वर्षानंतर 1980 ते 1985 पर्यंत त्यांनी अंतराळ मंत्रालयाचे अतिरिक्त सचिव म्हणून काम केले. नंतर 1985 ते 1988 पर्यंत ते पर्यावरण व वन मंत्रालयाचे सचिव देखील झाले. नर्मदा नदीवरील टिहरी धरण व सरदार सरोवर धरणाला त्यांनी विरोध दर्शविला.  पण ते नियमबाह्य होते.  नंतर त्यांना 1989 पर्यंत कार्यरत असलेल्या अंतर्गत सुरक्षा सचिवपदाचा अतिरिक्त कार्यभार देण्यात आला. 1988 मध्ये त्यांनी दहा महिने संरक्षण मंत्रालयाच्या सचिवपदाची जबाबदारी देखील  सांभाळली. 1989 मध्ये त्यांची 18 व्या कॅबिनेट सेक्रेटरी (सचिव) म्हणून नियुक्ती करण्यात आली. 

भारतीय निवडणूक आयोग

सेशन ह्यांची 10 मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून नियुक्ती झाली आणि त्यांनी दि 12 डिसेंबर 1990 ते 11 डिसेंबर 1996 पर्यंत कामकाज केले.  त्यांच्या निवडणूक सुधारणांसाठी ते प्रख्यात झाले.  त्यांनी भारतीय निवडणूक आयोगाची स्थिती आणि दृश्यमानता पुन्हा परिभाषित केली. त्यांनी शंभरहून अधिक मतदार गैरप्रकार ओळखले आणि निवडणूक प्रक्रियेत सुधारणा केली. त्यांनी अंमलात आणलेल्या काही सुधारणांमध्ये निवडणूक आचारसंहितेची अंमलबजावणी, सर्व पात्र मतदारांसाठी मतदार ओळखपत्रे, निवडणूक उमेदवारांच्या खर्चावर मर्यादा, निवडणुकांचा सामना करण्याशिवाय इतर राज्यांमधून निवडणूक अधिकाऱ्यांची नेमणूक करणे समाविष्ट आहे. मतदारांना लाच देणे किंवा धमकावणे, निवडणूकीच्या काळात मद्य वाटप करणे, प्रचारासाठी शासकीय निधी आणि यंत्रणेचा वापर करणे, मतदारांच्या जातीची किंवा जातीय भावनांना आवाहन करणे, मोहिमेसाठी उपासनास्थळांचा वापर करणे, ध्वनीक्षेपकांचा वापर करणे आणि उच्च खंड संगीत अशा अनेक गैरप्रकारांवर त्यांनी अंकुश ठेवले.  आधीची लेखी परवानगी घेण्यात येण्याबाबत नियमावली लागू केली.

      1999 च्या भारतीय सार्वत्रिक निवडणुकांदरम्यान, त्यांच्या सुधारणांमुळे 1488 उमेदवारांना खर्चाची खाती सादर करण्यात अपयशी ठरल्यामुळे तीन वर्षांसाठी अपात्र ठरविण्यात आले.  असे आढळले आहे की त्यांनी 40,000 हून अधिक खर्चाच्या खात्यांचा आढावा घेतला आणि खोटी माहितीसाठी 14,000 उमेदवारांना अपात्र ठरविले. 1992 मध्ये मुख्य निवडणूक आयोगाने बिहार आणि पंजाबमधील निवडणुकांच्या मुद्द्यांमुळे निवडणुका रद्द केल्या.

मुख्य निवडणूक आयुक्त म्हणून सेवानिवृत्तीनंतर त्यांनी 1997 च्या भारतीय राष्ट्रपतीपदाची निवडणूक लढविली आणि के.आर. नारायणन. हे विजयी झाले. त्यानंतर त्यांनी चेन्नईच्या ग्रेट लेक्स इन्स्टिट्यूट ऑफ मॅनेजमेंटमध्ये नेतृत्व शिकविले आणि लाल बहादूर शास्त्री अकॅडमी, मसूरी येथे शिकवले. २०१२ मध्ये, मद्रास उच्च न्यायालयाने त्यांना चेन्नई येथे पचायप्पाचा ट्रस्ट चालविण्यासाठी अंतरिम प्रशासक म्हणून नियुक्त केले.

   आणि अशा निवडणूक आयोग मध्ये ओळखपत्र निर्मितीसाठी सुरुवात करणारे टी एन सेशन ह्यांचा दि 10 नोव्हेंबर 2019 रोजी चेन्नई येथील त्यांच्या घरी त्यांचे निधन झाले.

    टी एन सेशन यांना सन १९९६ मध्ये उत्कृष्ट शासकीय सेवेसाठीचा  रमण मेगॅसेस पुरस्कार मिळाला आहे.

       स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणार्‍या सर्व मित्र/मैत्रिनींनो छोट्याशा अपयशाने खचून जाऊ नका, परिस्थितीचा बाऊ करु नका. तुम्ही अधिकारी होण्याचे जे ध्येय निश्‍चित केले आहे, त्या मार्गावर प्रामाणिकपणे वाटचाल करा, यश तुमची वाट पाहत आहे…..भविष्यातील वाटचालीसाठी खुप खुप शुभेच्छा!

✒️  #लेखन :-

#शिवश्री_लक्ष्मण_काटेकर

+91 75 880 20 886

         शिवनिती App

गुगल प्ले स्टोअर वर देखील आहे.

https://play.google.com/store/apps/details?id=shivniti.appbva

★★★★★★★★★★★★★★★★★