भारताचे प्रेरणादायी - स्मिता सभरवाल

भारताचे प्रेरणादायी व्यक्तिमत्व

#Inspirational Person Of India

 🌈  सहावे पुष्प

#मा. स्मिता सभरवाल (IAS)

तेंलगणा राज्य शासन, भारत.

 ✒️  संकलन व लेखन  ✒️

# श्री. लक्ष्मण काटेकर, सोलापूर 

# ७५८८०२०८८६    

# Shivnitee.blogspot.in

          स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणार्‍या होतकरु विद्यार्थी मित्र/मैत्रिणींसाठी आम्ही आज अशीच भारतातील प्रेरणादायी व्यक्तीची माहिती घेवून आलो आहोत. 

स्मिता सभरवाल ( IAS )

तेलंगणा राज्य सरकार.

         स्मिता सभरवाल यांचा जन्म १ जून १९७७ तेलंगाना केडर मधील २००१ च्या तुकडीची भारतीय प्रशासकीय सेवा अधिकारी आहे.  लोकांना सामील करून नागरिकांच्या समस्यांकडे लक्ष वेधण्यासाठी त्यांना लोकांचे अधिकारी म्हणून ओळखले जाते. मुख्यमंत्री कार्यालयात नेमल्या जाणाऱ्या भारतातील पहिल्या महिला स्मिता सभरवाल ह्या आयएएस अधिकारी आहेत. सध्या त्या तेलंगणा सरकारच्या मुख्यमंत्र्यांच्या सचिव म्हणून काम करीत आहेत आणि ग्रामीण पाणीपुरवठा विभाग आणि मिशन भगीरथ यांच्या सचिव म्हणून अतिरिक्त कार्यभार सांभाळत आहेत. त्या आजची सर्वात भव्य महिला आहे.

        स्मिता सभरवाल मॅडमचे लग्नाच्या पूर्वीचे नाव स्मिता दास असे होते. स्मिता सभरवाल ह्यांच्या पतीचे नाव अकुन सभरवाल, हे देखील एक आयपीएस अधिकारी आहेत. ह्या उभयतांना नानक सभरवाल, भुवीस सभरवाल असे दोन अपत्य आहेत.

त्यांचे स्मिता सभरवाल ह्यांचे वडील कर्नल प्रणव दास हे भारतीय सैन्य दलात कर्नल पदावर नोकरीस होते, तर त्यांच्या मातोश्री पूरबी दास (आई) ह्या गृहिणी आहेत.

      स्मिता मॅडमचा जन्म पश्चिम बंगालच्या दार्जिलिंग मधील एका बंगाली कुटुंबात आर्मी अधिकारी, कर्नल प्रणव दास आणि पूरबी दास यांच्याकडे झाला होता. त्यांचे  शालेय शिक्षण सिकंदराबाद येथील सेंट एनन हायस्कूल येथे झाले. आयसीएसई परीक्षेत त्या अखिल भारतीय अव्वल ठरल्या. त्यांनी सेंट फ्रान्सिस कॉलेज फॉर वुमन, हैदराबाद येथून वाणिज्य पदवी प्राप्त केली. 

       जेव्हा त्यांनी २००० मध्ये युनियन लोकसेवा आयोगाच्या परीक्षेत अखिल भारतीय मध्ये चौथा क्रमांक मिळविला, तेव्हा त्या २२ वर्षांची होत्या.

       त्यांनी २००१ मध्ये मसूरीच्या लाल बहादूर शास्त्री नॅशनल ऍकॅडमी एडमिनिस्ट्रेशनचे प्रशिक्षण पूर्ण केल्यावर, त्यांना प्रोबेशन दरम्यान आदिलाबाद जिल्ह्यात प्रशिक्षण देण्यात आले.

       त्यांचा पहिला स्वतंत्र प्रभार चित्तूर येथील उपजिल्हाधिकारी, मदनपल्ली या भू-महसूल व्यवस्थापन व जिल्हा प्रशासनाचा अनुभव घेऊ शकतो.  त्यानंतर त्यांनी डीआरडीए कडपा येथे प्रकल्प संचालक म्हणून ग्रामीण विकास क्षेत्रात काम केले.

       स्मिता सभरवाल यांनी नगरपालिका आयुक्त, वारंगल येथे देखील काम केले, जिथे त्यांनी  "फंड फॉर सिटी" योजना सुरू केली. जिथे सार्वजनिक - खाजगी भागीदारी (पीपीपी) सह ट्रॅफिक जंक्शन, फूट-ओव्हरब्रिज, बस-स्टॉप, पार्क्स यासारख्या मोठ्या संख्येने सार्वजनिक सुविधांची निर्मिती झाली.  नंतर, त्यांनी विशाखापट्टनमच्या कमिशनर म्हणून काम पाहिले.

          जिल्हाधिकारी म्हणून स्मिता सभरवाल यांनी कुर्नूल आणि हैदराबादच्या संयुक्त जिल्हाधिकारी म्हणून काम पाहिले. एप्रिल २०११ मध्ये, त्यांनी जिल्हाधिकारी, करीमनगर जिल्ह्यातील जिल्हाधिकारी म्हणून पदभार स्वीकारला, तेथेच त्यांनी आरोग्य आणि शिक्षण क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.  अंमलाना म्हणून प्रसिद्ध असलेल्या सार्वजनिक क्षेत्रात संस्थांच्या प्रसूती सुधारण्यासाठी आरोग्य उपक्रम जिल्ह्यात सुरू व यशस्वीरित्या राबविला गेला.  भारत सरकारच्या एनआरएचएममध्ये ‘उच्च जोखीम गर्भधारणा व्यवस्थापन विभाग, आयएमआर आणि एमएमआर’ च्या अनेक आरोग्य उपक्रमांसाठी त्या आदर्श आहेत. या उपक्रमाला लोक प्रशासनात उत्कृष्टतेसाठी पंतप्रधानांच्या पुरस्कारासाठी सर्वोत्कृष्ट उपक्रमांपैकी एक म्हणून देखील त्यांना नामांकित करण्यात आले होते.

        लोकप्रतिनिधींच्या मदतीने करीमनगर शहराचे विस्तीर्ण रस्ते, वैज्ञानिकदृष्ट्या नियोजित रहदारी जंक्शन, बसस्थानक, प्रसाधनगृहे आणि इतर सार्वजनिक सुविधांच्या रूपात एक नवीन जागा झाली.  २०११- २०१२  करिता च्या पंतप्रधानांच्या २० कलमी कार्यक्रमात करीमनगर जिल्ह्याला सर्वोत्कृष्ट जिल्हा म्हणून गौरविण्यात आले.  मतदानाची टक्केवारी वाढवण्यासाठी स्मिता सभरवाल यांनी मतदार ‘पांडुगा’ हा कार्यक्रम यशस्वीरित्या सुरू केला. 

        सार्वत्रिक निवडणुका २०१४ दरम्यान त्यांनी मेडक जिल्हाच्या जिल्हाधिकारी म्हणूनही काम केले आणि जास्त मतदान नोंदविणारी नोंदणी यशस्वी व निष्पक्ष मतदान व्हावे ह्यासाठी प्रयत्न केले.

         त्यांना लोक लोकप्रियपणे अधिकारी म्हणून ओळखले जाते आणि तंत्रज्ञानाच्या नवीनतम घडामोडींचा उपयोग त्यांच्या फायद्यासाठी केला जातो, विशेषत: शेतात सरकारी कार्यक्रम राबवताना.  स्काइपद्वारे सरकारी डॉक्टरांचे देखरेखीने सार्वजनिक आरोग्य क्षेत्रातील परिस्थिती पूर्णपणे बदलली आहे.  खास शाळेत तयार केलेल्या सॉफ्टवेअरच्या माध्यमातून सरकारी शाळांच्या कामगिरीवर देखरेखीमुळे करीमनगर व मेडक जिल्ह्यात स्मिता सभरवाल यांच्या कार्यकाळात राज्यात अव्वल स्थानावर आहेत. 

त्यांना मिळालेले पुरस्कार 

१) इंडियन एक्सप्रेस देवी पुरस्कार - २०१५ इनोव्हेशन अँड डायनेमिझम

२) ई-इंडिया (ई-आरोग्य श्रेणी) सरकारी डिजिटल पुढाकार - २०१३

३) २०११-१२ मध्ये २१ कलमी फ्लॅगशिप प्रोग्राममध्ये सर्वोत्कृष्ट जिल्ह्याचा मुख्यमंत्री पुरस्कार.

४) २०१२-१– मध्ये २० कलमी फ्लॅगशिप कार्यक्रमात सर्वोत्कृष्ट जिल्ह्याचा मुख्यमंत्री पुरस्कार.

५) सन २०१२-१३ मध्ये जिल्ह्यात घेण्यात आलेल्या सर्वोत्कृष्ट ई-गव्हर्नन्स उपक्रमांसाठी माहिती तंत्रज्ञान व दळणवळण विभागाने प्रायोजित केलेल्या जिल्हा प्रवर्गांतर्गत १०.०० लाख किमतीच्या "प्लॅटिनम पुरस्कार" प्राप्तकर्ता.

 ६) आंध्रप्रदेश सरकारतर्फे संयुक्त जिल्हा उपक्रम "अम्माललाना" कार्यक्रमात सार्वजनिक प्रशासनात उत्कृष्टतेसाठी वैयक्तिक श्रेणी अंतर्गत पंतप्रधान पुरस्कारासाठी नामांकित.

    

त्या आवर्जून सांगतात की,

"केवळ कठोर परीक्षेतूनच एखादी व्यक्ती सिव्हिल सर्व्हिसेसमधून मिळू शकते असा विचार करणे चुकीचे आहे.  अंतिम फेरीमध्ये तुमच्या आवडी व छंददेखील निवडीसाठी विचारात घेतल्या जातात."

      - स्मिता सभरवाल आय.ए.एस.

        स्मिता सभरवाल यांना ‘पीपल्स ऑफिसर’ म्हणूनही ओळखले जाते.  आयएएस अधिकारी म्हणून त्यांच्या अनुकरणीय कामामुळे त्यांना बरीच वाहवा मिळाली आणि त्या देशभरातील आयएएस इच्छुकांसाठी प्रेरणादायी बनल्या आहेत.

     कारण मूळचे दार्जिलिंग येथील, स्मिताने हैदराबादमध्ये इयत्ता नववीत शिकल्या.  त्यांतर त्यांनी  हैदराबादच्या मॅरेडपल्लीच्या सेंट एन्स येथून १२ वी पूर्ण केली.  त्यांनी आपल्या बारावी (आयसीएसई बोर्ड) मध्ये अखिल भारतीय प्रथम क्रमांक मिळविला. त्यानंतर, त्यांनी सेंट फ्रान्सिस डिग्री कॉलेज फॉर वुमनमधून बीकॉमचा पाठपुरावा केला. सिव्हिल सर्व्हिसेसच्या परीक्षेतील त्यांच्या पहिल्या प्रयत्नात स्मिता सभरवाल ह्या आयएएस प्रिलिम्सची परीक्षा देण्यास अपयशी ठरल्या.

      २००० मध्ये त्यांच्या दुसऱ्या प्रयत्नात त्यांनी परीक्षेलाच मोकळे केले, नाही तर ४ व्या क्रमांकाची पदवीही मिळविली!  त्या अवघ्या २३ वर्षांची होत्या, तेव्हा त्यांनी सर्वात तरुण आयएएस अधिकारी बनल्या आणि एक आश्चर्यकारक यूपीएससी यशोगाथा तयार केली.

         स्मिता सभरवाल ह्यांची ‘आयएएस’ तयारीची रणनीती खालील प्रमाणे होती. स्मिता सभरवाल ह्यानी दररोज सहा तास अभ्यास केला आणि एका दिवसासाठी एक तास खेळण्याची हमीही दिली. त्यांचे रोजच्या चालू घडामोडींसाठी वर्तमानपत्र आणि मासिकांवर अवलंबून होत्या.त्यांचे वैकल्पिक विषय मानव वंश शास्त्र आणि सार्वजनिक प्रशासन होते. स्मिता सभरवाल यांनी उत्कृष्ठ आयएएस अधिकारी म्हणून नावलौकिक मिळविला आहे.

       वारंगल येथे महानगरपालिका आयुक्त म्हणून काम करीत असताना त्यांनी “फंड यूटी सिटी” योजना सुरू केली जेथे सार्वजनिक-खाजगी भागीदारीने फूट ओव्हर ब्रिज, ट्रॅफिक जंक्शन, पार्क, बसस्थानक यासारख्या सार्वजनिक सुविधा मोठ्या प्रमाणात तयार केल्या गेल्या.

       जिल्हाधिकारी म्हणून करीमनगर आणि मेडक येथील त्यांच्या कार्याचे अनेकांनी कौतुक केले.  २०११ मध्ये तिने करीमनगर जिल्ह्याचा कार्यभार स्वीकारला. तेथे त्यांनी आरोग्य आणि शिक्षण क्षेत्रात महत्त्वपूर्ण योगदान दिले.  लोकप्रतिनिधींच्या सहकार्याने, करीमनगर टाऊनला रुंद रस्ते, नियोजित नियोजित रहदारी जंक्शन, बसस्थानके, शौचालय आणि इतर सार्वजनिक सुविधांच्या स्वरूपात नूतनीकरणाचा अनुभव आला.

            मुख्यमंत्र्यांच्या कार्यालयात नियुक्त झालेल्या त्या देशात पहिल्या महिला आयएएस अधिकारीही ठरल्या आहेत. सध्या ती  तेलंगणा सरकारच्या मुख्यमंत्र्यांच्या सचिव आहेत. ग्रामीण पाणीपुरवठा विभाग सचिव आणि मिशन भगीरथ हा देखील अतिरिक्त कार्यभार त्यांच्याकडे आहे.

    अशा अधिकारी महोदयांना खूप खूप शुभेच्छा.

       स्पर्धा परीक्षांची तयारी करणार्‍या सर्व मित्र/मैत्रिनींनो छोट्याशा अपयशाने खचून जाऊ नका, परिस्थितीचा बाऊ करु नका. तुम्ही अधिकारी होण्याचे जे ध्येय निश्‍चित केले आहे, त्या मार्गावर प्रामाणिकपणे वाटचाल करा, यश तुमची वाट पाहत आहे…..भविष्यातील वाटचालीसाठी खुप खुप शुभेच्छा!

  

★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★★